ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
674
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
« 1 » بوذ كجهار « 1 » روز بدارد ، و من ياد كنم اين تب را انجا كه تب سوناخوس « 2 » ياذ كنم . اكنون دو تب از خون آيذ يكى دموى « 3 » كخون « 4 » از بيرون « 4 » اجواف ركها بوسد و اين آن تبها بوند كتابع « 5 » اورام بوند « 5 » ، و ديكر سوناخوس بوذ كه خون اندر اجواف ركها « 6 » بوسذ و اين تب دو كونه بوذ جنانك ياذ كردم ، وز « 7 » صفرا دو كونه تب آيد يكى غبّ الدايمه كه عفونت صفرا باجواف ركها بو و يكى غبّ لايره كه صفرا بيرون از اجواف ركها بوذ و بيرون « 8 » بوسد ، وز « 7 » بلغم دو كونه تب آيذ يكى بلغميه الدايمه كى بلغم اندر اجواف عروق بوسد و « 9 » ديكر بلغميه الدايره كه بلغم بيرون از اجواف عروق بوسد ، وز « 9 » سودا دو كونه تب آيذ يكى ربع الدايمه كسودا اندر اجواف عروق بوسذ و ديكر ربع الدّايره كى سودا بيرون از « 10 » اجواف عروق بوسذ ، اينك هر هشت « 11 » بدين قياس بوذ . و بدانك اين تبها يك با ديكر تركيب بديرند و تركيبهاء ايشان سه كونه بوذ : جنانك تركيب بديرد تبى دايمه با تبى دايمه ، تركيب بديرد با تبى دايره ، يا تبى دايره تركيب بديرذ با تبى دايرهء ديكر « 12 » ، و اكنون بديكر لون ترا باز نمايم تا معلوم كردذ « 13 » كويم اكر هر دو تب از يك خلط بوند جنانك صفرائى بوند اعنى غب بوند كويم هر دو از يك جنسند « 14 » اعنى هر دو صفرائىاند يا بلغمانى يا سودائى جن حال اينجنين بوذ كويم هر دو متفقاند بجنس ،
--> ( 1 - 1 ) - ف : چهار ( 2 ) - ب ه : را ( 3 ) - ب ه : بود ( 4 - 4 ) - ف : بيرون از ( 5 - 5 ) - ف : بوند مر اورام را ( 6 ) - ف : « ركها » ندارد ( 7 ) - ف : و از ( 8 ) - ف : افزوده . از ( 9 - 9 ) - ف : ان ديكر كه بلغم بيرون از اجواف عروق پوسذ اعنى بلغمية الدايره و از . ( 10 ) - ف : « از » ندارد ( 11 ) - ب ه : نوع تب ( 12 ) - ف : « ديكر » ندارد ( 13 ) - ف : معلوم شوذ ( 14 ) - ف : جنس است .